Dr Jerzy Marek Dębski

            • Biogram

            • Dębski Jerzy Marek, urodził się 2 lutego 1949 r. w Kamieńsku (obecnie w granicach administracyjnych Jedliny Zdroju – wcześniej Bad Charlottenbrunn), powiat Wałbrzych, ojciec Edward, matka Helena de domo Blaska, żona Barbara de domo Jura, zawodu ekonomistka, syn Bartosz Jerzy z wykształcenia politolog, synowa Barbara z wykształcenia anglistka, wnuk Jerzy Stanisław. Wzrastał w Krakowie, w Czernichowie koło Krakowa i w pod oświęcimskiej miejscowości Przeciszów, gdzie w czerwcu 1963 r. ukończył szkołę podstawową. W maju 1967 r. zdając maturę ukończył Liceum Ogólnokształcące im. ks. Stanisława Konarskiego w Oświęcimiu. Następnie w latach 1967 – 1972 odbył studia historyczne na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Równolegle podjął studia socjologiczne, których nie ukończył. Od 20 października 1978 r. pracuje w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau. Przez dwanaście lat był zatrudniony jako asystent, adiunkt i kustosz w Dziale Zbiorów. Przez sześć następnych lat, tj. od 1990 r do 1996 r., będąc pracownikiem Działu Archiwum należał do zespołu realizującego projekt Versicherung und verbesserte Erschliesung der Lagerakten mit den EDV-Techniken (Zabezpieczenie i lepsze udostępnienie akt obozowych przy pomocy technik komputerowych), który stanowił plon współpracy pomiędzy Max Planck Institut für Geschichte w Getyndze, a Państwowym Muzeum Auschwitz–Birkenau w Oświęcimiu. Efektem pracy wspomnianego zespołu było opublikowanie dwóch dokumentacji, a mianowicie Memorial Book. The Gypsies at Auschwitz-Birkenau=Księga Pamięci. Cyganie w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau=Gedekbuch. Die Sinti und Roma im Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau i Sterbebücher von Auschwitz. Fragmente=Death Books from Auschwitz. Remnants=Księgi zgonów z Auschwitz. Fragmenty. Redagując je walnie przyczynił się do ich wydania. Równocześnie w latach 1990 – 1994 odbył studia doktoranckie w Wyższej Szkole Pedagogicznej im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. W latach 1996 – 2008 był zatrudniony jako historyk specjalista od programowania baz danych w Bibliotece Muzeum. W 2008 r. został pracownikiem Centrum Badań. Podczas pracy na stanowisku kustosza wielokrotnie brał udział w krajowych i zagranicznych konferencjach oraz sympozjach naukowych. Sam organizował dwie międzynarodowe konferencje naukowe zatytułowane: Między Auschwitz a Kołymą i Zagłada – Pamięć – Nadzieja. Pierwsza z nich odbyła się w grudniu 1993 r. w Kozubniku koło Oświęcimia. Wzięło w niej udział ponad stu specjalistów (historycy, socjolodzy, politolodzy) z całej Europy i Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Natomiast druga poświęcona zagładzie mniejszości romskiej podczas II wojny światowej oraz roli pamięci w tworzeniu się współczesnej tożsamości Romów miała miejsce się we wrześniu 1996 r. w Oświęcimiu. Uczestniczyło w niej prawie pięćdziesięciu naukowców z dwunastu krajów europejskich i Kanady oraz liderzy organizacji romskich. W latach dziewięćdziesiątych (1991/1992 r., wrzesień 1992 i marzec – czerwiec 1995 r. oraz październik – listopad 1995 r.) był stypendystą: Goethe Institut, Uniwersytetu w Salzburgu, Uniwersytetu w Oldenburgu i Instytutu Yad Vashem w Jerozolimie. Poza tym sześciokrotnie w latach: 1995, 1999, 2001 i 2002 prowadził, jako Gastprofessor (Visiting Profesor) wykłady na temat Polskiego Państwa Podziemnego i KL Auschwitz na uniwersytetach w: Bochum, Insbrucku i Grazu. W kręgu jego zainteresowań badawczych pozostają: Totalitaryzm jako zjawisko historyczne i socjologiczne – porównana różnych systemów totalitarnych; KL Auschwitz w systemie hitlerowskich obozów koncentracyjnych; Dzieje Polskiego Państwa Podziemnego; Funkcjonowanie kultury w warunkach skrajnych; Rola mniejszości narodowych w dziejach XX w. Od prawie dwudziestu lat stałym motywem w jego badaniach pozostaje dociekanie naukowe w zakresie zróżnicowania postaw i zachowań społecznych oraz tworzenie, również przy wykorzystaniu technik komputerowych, modeli odnośnie tych zagadnień. Stąd ciągle żywe pozostaje jego zainteresowanie biografistyką. Wynikiem tego pozostaje stworzenie dokumentacji Oficerowie Wojska Polskiego w Konzentrationslager Auschwitz. Słownik biograficzny, który zawiera ponad 1500 biogramów. Na podstawie dysertacji zatytułowanej Kadra dowódcza SZP-ZWZ-AK w Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau 1940 – 1945 Rada Wydziału Humanistycznego Akademii Pedagogicznej im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie nadała mu stopień doktora nauk humanistycznych w dziedzinie historii. Od stycznia 2018 r. emerytowany kustosz Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. Piastuje kuratorstwo naukowe Centrum Historii i Kultury Romów w Oświęcimiu.

              Autor i redaktor szeregu opracowań i artykułów:

              • Kadra dowódcza SZP-ZWZ-AK w Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau 1940 – 1945, Katowice-Oświęcim 2009.
              • Prześladowania i masowa zagłada Romów podczas II wojny światowej w świetle relacji i wspomnień Warszawa 2007.
              • Oficerowie Wojska Polskiego w Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau 1940-1945. Słownik biograficzny, t. 1-6, Oświęcim 2016.
              • Polscy adwokaci w obozie Auschwitz 1940-1945. Słownik biograficzny, t. 1-6, Oświęcim 2016.
              • Polscy sędziowie i prokuratorzy w KL Auschwitz, KL Groβ-Rosen, KL Lublin i KL Stutthof, Kraków-Oświęcim 2021.
              • Romowie i Sinti w KL Auschwitz, Oświęcim 2025.
              • Roma and Sinti in KL Auschwitz, Oświęcim 2025 (wersja angielska).   
              • Tablice ostrzegawcze oraz zakazu i nakazu funkcjonujące w KL Auschwitz, Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie 1995, z. 167, Prace Historyczne XVII, s. 169-179.
              • Tablice obozowe źródłem do historii KL Auschwitz, Zeszyty Oświęcimskie 1995, nr 21, s. 141-187.
              • Członkowie Komendy Głównej SZP-ZWZ-AK więźniami KL Auschwitz, Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis 2001, nr 3 – Studia Historia nr 1, s. 173-193 (skrót).
              • Członkowie Komendy Głównej SZP-ZWZ-AK więźniami KL Auschwitz, Zeszyty Oświęcimskie 2002, nr 23, s. 50-90 (pełna wersja). 
              • Romowie w KL Auschwitz – wybrane losy, Dialog-Pheniben, nr 1, 199713-20.
              • Romowie więźniami KL Stutthof, Dialog-Pheniben
              • Sportowcy i działacze Wisły Kraków i Wisły Zakopane w KL Auschwitz-Birkenau 1940 – 1945, Biuletyn Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem 2007, nr 51, s. 63-77 (skrót).
              • Obwód ZWZ-AK Wołomin i losy jego żołnierzy osadzonych w KL Auschwitz, „Rocznik Wołomiński” 2010, s. 195-210.
              • Oficerowie Legionów Polskich w niemieckich obozach koncentracyjnych. Próba analizy socjo-historycznej, (w:) Wrzesień 1939 roku. Geneza II wojny światowe w polskiej perspektywie, t. 2, J. Faryś, T. Sikorski, P. Sławiński (red.), Gorzów Wielkopolski 2010, s. 223-235.
              • Etos oficerski w warunkach skrajnych na podstawie wybranych postaw oficerów WP osadzonych
                w KL Auschwitz                 (w:) Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis – Studia Historica XIV, J. Chrobaczyński (red.), Kraków 2013, s. 199-212.
              • Rola KL Auschwitz w eksterminacji polskich warstw przywódczych na przykładzie działania Geheime Staatspolizei – Staatspolizeistelle Zichenau/Schröttersburg, Zeszyty Oświęcimskie 2012, nr 27, s.  275-300.
              • Oficerowie Wojska Polskiego, związani z Wadowicami, rozstrzelani 27 maja 1942 roku, Przegląd Historyczno-Kulturalny Wadoviana 2011, nr 14, s. 40-51.
              • Die Sinti und Roma im Konzetrationslager Auschwitz-Birkenau, (in:) Hugo Höllenreiner. Das Zeugnis eines überlebenden Sinto und seine Perspektiven für eine bildungssensible Erinnerungskultur, M. Bahr, P. Poth (Hrsg.), Stuttgart 2014, s. 153-164.
              • Sport w obozie Auschwitz, Biuletyn Informacyjny AK, 2016 (lipciec), nr 7, s. 41-48.  
              • Sędziowie polscy uwięzieni w KL Auschwitz, Krakowskie Zeszyty Sądowe. Biuletyn Sądu Apelacyjnego w Krakowie w Sprawach Karnych 2017, nr 3/17, s. 3-78.
              • Aresztowania nauczycieli w Końskich 8 kwietnia 1941 r. Przyczynek do eksterminacji polskich lokalnych warstw przywódczych, (w:) Wacław Długoborski – Księga Jubileuszowa, M. G. Gerlich, T. Sierny (red.), Katowice 2020, s. 63-73. 
              • Pierwsi Romowie KL Auschwitz, Dialog-Pheniben 2025, nr 39, 24-29.
              • Los dwóch więźniów KL Natzweiler – Struthof. Przyczynek do zbrodniczych eksperymentów na Romach w niemieckich obozach koncentracyjnych, Dialog-Pheniben 2025, nr 39, s. 30-40.
              • Max Florian. Przyczynek do losu Romów podczas II wojny światowej, Dialog-Pheniben 2025, nr 39, s. 41-46.    
              •  Ucieczki Romów z KL Auschwitz, Dialog-Pheniben 2025, nr 39, s. 79-95.
              • Memorial Book. The Gypsies at Auschwitz-Birkenau=Księga Pamięci. Cyganie w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau=Gedekbuch. Die Sinti und Roma im Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau (redakcja), München-London-Paris 1993.
              • Sterbebücher von Auschwitz. Fragmente=Death Books from Auschwitz. Remnants=Księgi zgonów           

                   z Auschwitz. Fragmenty (redakcja), München-New Providence-London-Paris 1995.

              • H. Langbein, Auschwitz przed sądem. Proces we Frankfurcie nad Menem. Dokumentacja, (redakcja naukowa), Wrocław-Warszawa-Oświęcim 2011.
              • Deportacje Romów do KL Auschwitz 1941 - 1942. Źródła,  https://chikr.pl/jerzy-debski-2/.
              • Transport Romów z KL Auschwitz do KL Flossenbürg, , https://chikr.pl/jerzy-debski/.